Türkiye’de organik kelimesi suistimal ediliyor

Son yıllarda organik besin kavramı tüketicilerin giderek daha çok dikkatini çekiyor. Fakat bir besinin organik olabilmesi için hangi özelliklere sahip olması gerektiğini biliyor muyuz? Organik besin üretiminin sanılandan çok daha fazla evresi var.

Etiket okuma alışkanlığının yanında etikette belirtilen özellikler hakkında da kâfi bilgiye sahip olmanın ehemmiyetine değinen, Türkiye’nin birinci sağlıklıve organik atıştırmalık markası GekoO’nun kurucusu Biyolog Hasret Atabaş, organik besin üretiminin kademeleri ile ilgili değerli bilgiler verdi. Atabaş, organik eser kullanımının bilhassa felsefi ve ahlâki istikametlerinin altını çizerek, bunun bir hayat üslubu olarak benimsenmesi gerektiğini söyledi.

ORGANİK ESER NEDİR?

“Ekolojik döngü içerisinde tabiata uyumlu bir üretim modeli olan organik (ekolojik, biyolojik) tarım kısaca; toprak, ekosistem ve insan sıhhatini devam ettiren bir üretim sistemidir” halinde konuşan Atabaş, Türkiye’de ‘organik’ sözünün suistimal edildiğine vurgu yaptı.

Türkiye’de, organik sertifikası olmadığı halde bu etiketle satılan sayısız eser olduğuna dikkat çeken Atabaş, “Adı ‘organik’ ile başlayıp hiçbir eseri organik olmayan e-ticaret siteleri, dükkanlar, pazarlar ve toplumsal medya hesaplarında aldatıcı tanıtım ve satış yapılıyor” biçiminde konuştu.

Pekala organik eser nedir? Atabaş, tüketicilere mevzu ile ilgili şu bilgiyi verdi:

“Organik eser; hormon, genetik olarak modifiye edilmiş organizmalar (GDO), sıhhate ziyanlı tarım ilaçları, yapay gübre, yapay kimyasallar, antibiyotikler, koruyucuların kullanılmadığı sağlıklı eserlerdir. Bir eserin organik olarak üretilip pazarlanabilmesi için, T.C. Organik Tarım Kanunu ve Organik Tarım Yönetmeliği’ne uygun olarak üretilip, Tarım Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş Organik Denetim ve Sertifikasyon Kuruluşları tarafından denetlenmesi, laboratuvar tahlillerinin yapılması, izlenebilirlik sistemi ile her basamağı kayıt altına alınıp belgelendirilmiş olması gerekir.”

Atabaş, dünya çapında organik tarım hareketini bir çatı altında toplayan Memleketler arası Organik Tarım Hareketleri Federasyonu’nun (IFOAM), organik tarımın memleketler arası güvenilirliğini sağlayacak olan temel standartları oluştururken ortaya koyduğu 4 temel ilkeyi de hatırlattı:

SIHHAT: Toprak, bitki, hayvan, insan; tüm gezegen sıhhatini bir bütün olarak sürdürmek

EKOLOJİ: Ekolojik sistem ve döngülerine sadık kalmak

ADALET: Ortak etraf ve ömür fırsatlarında adaleti sağlamak

İTİNA: Şu an ve gelecek jenerasyonların refahı ve çevreyi korumak için önlem ve sorumluluk almak

“Benim için ‘organik’ yalnızca kendi sıhhatimiz için organik eser tüketmek demek değil” biçiminde konuşan Atabaş, “Aynı vakitte hayat üslubumuzu da bu üretim sisteminin felsefi ve ahlâki istikametiyle bütünleştirmek; tabiatla uyumlu bir bütün olmaktır” diyerek tüketicilere yol gösterici bildiriler verdi.

ORGANİK BESİNDE ÇARPICI SORULAR

Organik besin tüketiminin yalnızca insan sıhhati için değil tabiata uyumlu bir ömür için de kıymetli olduğunu vurgulayan Atabaş, tüketicilere çarpıcı sorular soruyor:

“Bir besinin; tanınan beslenme akımları ve düşük maliyet dertleriyle yerelliğine ve biyoçeşitliliğine müdahale ediliyorsa, yetiştirildiği bölgenin ekosistemi tahrip ediliyorsa, tarım çalışanları adaletsiz çalışma şartlarına sahipse, uzak ülkelerden nakliye, soğutma ve ambalajlama süreçlerinde karbon ayak izi çok yüksekse, kısaca doğal kaynaklara endirekt ziyan veriliyorsa o besin teknik olarak organik kabul edilebilir lakin ekolojik olabilir mi?”

‘DOĞAL, KATKISIZ, ÇİFTLİKTEN…’ ORGANİK Mİ NİTEKİM?

Organik besinlerin üretim etapları bunlarla da bitmiyor. Pestisit, herbisit üzere tarım zehirleri, yapay gübreler, depolama sırasında yapılan ilaçlamalara da değinen Atabaş, şunları söylüyor:

“Yediğimiz elmanın içinden çıkan bir kurtçuk, yeşilliklerin ortasında gezen tırtıllar, bakliyatların bir mühlet kelebeklenmesi işin tabiatında var ve bir nevi garanti. Zehirli bir besin yemektense minik bir kurtçukla elmamı seve seve paylaşmayı tercih ederim. Yalnız, unutmayalım elmanın kurtlu olması yapay gübre kullanılmadığı, hormonsuz olduğu manasına gelmez.”

Eser etiketlerinde yer alan ve tüketicileri yanıltan sözlere de dikkat çeken Atabaş, “Bir eserin ‘doğal, naturel, katkısız, hormonsuz, saf, köy eseri, çiftlikten, mesken üretimi, sağlıklı’ üzere sözlerle pazarlanması onun organik olduğu manasına gelmez” ikazında bulundu. Atabaş, tüketicilere “Eğer bir eseri kendiniz yetiştirmiyorsanız kesinlikle organik sertifikası olup olmadığına bakın” bildirisini verdi.

GEZEGENİN SIHHATİ İÇİN DE ORGANİK BESİN TÜKETMEK…

Organik üretim ve tüketimin yalnızca insan için değil gezegenin sıhhati ve düzgünlüğü için de kıymetli olduğunu vurgulayan Hasret Atabaş, organik ve organik olmayan (konvansiyonel) besinlerin ortasındaki farkları şöyle sıraladı:

*Organik eserlerin kokusu, aroması, damakta bıraktığı gerçek tat konvansiyonel bir eserle asla karşılaştırılamaz. Bunun yanında son kullanma tarihini uzatmak için kollayıcı kullanılmadığından organik besinin daha taze olduğu söylenebilir.

*Bazı bilimsel çalışmalar, organik besinlerin konvansiyonel olarak yetiştirilen benzerlerinden daha fazla vitamin, mineral, antioksidan üzere besin öğelerine sahip olduğunu göstermektedir. Ek olarak koruyuculara, kimyasallara ve besinlere alerjisi olan insanlarda yalnızca organik besinleri tükettiğinde bu semptomların azaldığı yahut yok olduğu görülmüştür.

*Organik eserler pestisit, fungusit, herbisitler ve insektisit üzere kimyasalları içermez. Yapay gübre, GDO’lu tohum kullanılmaz. Bu kimyasalların ve yapay hususların bölgesel tarımda çokça kullanılan ve yediğimiz besinlerin içinde yahut üzerinde kalan kalıntıların riski büyüktür. Bugün otizmden, hormon bozukluklarına, kanserden alerjilere birçok kronik hastalığın sessiz tetikleyicileri olduğunu bilimsel delilleriyle biliyoruz.

* Organik çiftçilik etraf için daha düzgündür. Ekolojik tarım uygulamaları hava kirliliğini azaltır, suyu korur, toprak kaymasını azaltır, toprak verimliliğini arttırır ve daha az güç kullanır. Organik çiftçilik küçük hayvanlar ve kuşlar için de daha uygundur; zira kimyasal ilaç kalıntıları kuşlar, arılar ve küçük hayvanlar için tekrar üremeyi zorlaştırabilir ve hatta onları öldürebilir.

*Organik çiftlikler daha verimli toprağa sahip olma, daha az güç kullanma ve daha fazla karbon tutma eğilimindedir. Araştırmalar, organik çiftliklerin klasik tarıma kıyasla 45 daha az güç kullandığını, 40 daha az karbon emisyonu açığa çıkardığını ve 30 daha fazla biyolojik çeşitliliği teşvik ettiğini göstermiştir.

TÜRKİYE’DE ORGANİK BESİNE OLAN İTİMAT DÜŞÜK

Türkiye’de organik üretime olan itimat seviyesinin çok düşük olduğunu belirten Atabaş, bu eserlerdeki fiyat siyasetinin da tüketiciyi uzaklaştırdığının altını çizdi. Fakat bu noktada aslında konvansiyonel eserlerin ‘fazla’ ucuz olduğunu vurgulayan Atabaş, inançlı besin tüketiminin ferdi sıhhat masraflarını kıymetli ölçüde azalttığını bir kere daha hatırlattı.

Atabaş, Türkiye’deki bir başka sorunun da ülkemizde üretilen organik eserlerin çok büyük bir yüzdesinin yurt dışına ihraç edilmesi olduğunun altını çizdi. Bu sorunun iç piyasadaki satışların artmasıyla çözülebileceğini vurgulayan Atabaş, “İç pazarda likidite nitekim bizi aşan bir sorun” yorumunu yaptı.

GEKOO NE VAADEDİYOR?

GekoO’da dürüst ve adil, besin güvenliğine dayalı, gerekli sertifikalar ve dinamik bir denetim sistemine sahip biçimde üretim yaptıklarını belirten Hasret Atabaş, eserlerinin hammaddelerine kadar organik eser evrakına sahip olduğunu belirtti.

Paketleme basamağına kadar faal bir biçimde denetim edilen GekoO eserlerinde üretim ve pazarlamanın tüm evrelerinde karbon ayak izi, geri dönüşüm üzere, tabiat dostu üretim ve tüketim unsurlarına dikkat edildiğinin altını çizen Atabaş, “Adil ve dürüst ticarete inandığımız için uzun vade talep eden, yüksek iskontolar ile çalışan zincir marketlerden ve satış noktalarından uzak duruyoruz. Çok tüketimi önlemeyi, esere paha vermeyi, emeğe ve tabiata saygıyı duymayı her seferinde hatırlatıyoruz” formunda konuştu.

Atabaş, bayanların ekonomik olarak güçlenmesini ve bayan istihdamını arttırmayı hedeflediklerini de vurgulayarak, “Bu işi yapmamızın tek akılcı nedeni, ekolojik tarımın global iklim değişikliğini gerileteceğine, en değerlisi ömrü ayakta tutacağına inanmamız” bildirisini verdi.

Kaynak: (BHA) – Beyaz Haber Ajansı