Güneş kremleri cildimizi nasıl koruyor?

Getty Images

Yaz aylarında shava sıcaklıkları yükselirken güneş ışınları da tesirini artırıyor.

Avrupa’da da misal bir durum geçerli, Kuzey Afrika’dan gelen sıcak hava dalgası Batı Avrupa’da bu hafta sonu tesirli oluyor.

Yazın en sıcak vakitlerine girerken uzmanlar bol sıvı tüketimi, hafif ve açık renkli kıyafetler giyilmesi, şapka takılması ve yüksek düzey güneş gözetici kullanılması tavsiyesinde bulunuyor.

Peki güneş kremlerinin tesirli olması ve cildimizi muhafazası için nelere dikkat etmeliyiz? Güneş kremleri cildimizi nasıl korur?

Güneş kremi satın alırken nelere dikkat etmeliyiz?

Çoğumuz güneş hami faktörlere (SPF – sun protection factor) aşinayız, esasen büyük sayılarla şişenin önünde yazıyor. Buradaki sayı büyüdükçe koruyuculuğun da artacağı öngörülüyor.

Birçok marka beş yıldızlı bir sistemde yıldız sayısını da şişeye ekliyor; bu da aslında en SPF kadar anlamamız gereken bir data.

SPF bize güneş kreminin cildimizi UVB radyasonundan ne kadar koruyacağını söylüyor. Yıldız sistemi ise ne kadar UVA radyasyonunun güneş kremi tarafından emildiğini gösteriyor.

UVA ve UVB nedir?

Ultraviyole A ve B, güneşten çıkarak dünyanın atmosferine giren farklı radyasyon dalga uzunluklarını anlatmak için kullanılıyor.

UVA daha çok cildin yaşlanması ve skuamöz hücreli karsinom tipi (dünyada en fazla görülen cilt kanserleri ortasında ikinci sırada yer alıyor) cilt kanserine yol açan hücre renklenmesiyle ilişkilendiriliyor. UVA, camın akabinde güneşlenirken bile cildi etkileyebilir.

UVB ise güneşte bronzlaşmaya yol açan ve bazal hücreli karsinom ismi verilen (dünyada en fazla görülen cilt kanseri türü) cilt kanserine ve ziyanlı melanoma yol açan ışınlar.

Güneş kremi aslında bizi bu iki çeşit radyasyondan da büsbütün korumuyor; bu sebeple en yüksek muhafaza için güneş ışığının en tesirli olduğu saatlerde gölgede kalmak ve cildimizi kapatarak korumak en uygun tahlil.

Getty Images

Sayılar ne manaya geliyor?

Güneş kremlerinin üzerindeki SPF dereceleri, kremin ne kadar UVB’ye müsaade verdiğini gösteriyor; ne kadarını engellediğini değil.

Örneğin 15 faktör (15 SPF) bir güneş kremi, aldığınız güneş ışığının 15’te birinin yani yaklaşık yüzde 7’sinin cildinize geçişine müsaade veriyor. Yani UVB ışınının yaklaşık yüzde 93’ünü engelliyor. 30 SPF ise yüzde 97’sini engelliyor.

Örneğin güneşin altında 10 dakika boyunca hiç yanmadan kalabiliyorsanız SPF teorik olarak size bunun 15 katı kadar muhafaza sağlayacağı için 15 faktör bir güneş kremiyle iki buçuk saat yanmadan güneş altında kalabilirsiniz demektir.

Yıldız sayısı ise ne kadar UVB’nin emildiğiyle orantılı olarak emilen UVA yüzdesini gösteriyor. Tesir derecesi bir yıldızdan beşe kadar çıkıyor; beş yıldıza sahip krem, en tesirli olan güneş kremi oluyor.

Düşük SPF’li bir güneş kreminin beş yıldızı olabilir; zira UVA’nın UVB koruyuculuğuna oranı yksek faktör bir koruyucununkiyle tıpkı olabilir.

İdeal olanı, hem yüksek SPF hem de bol yıldızlı bir güneş kremi kullanmak.

BBC

En güzel güneş kremi ne kadar tesirli?

Tüm bu muhafaza dereceleri, ülkü şartlarda kullanılırsa üzerinde yazdığı kadar tesirli oluyor.

Gerçekte ise birden fazla kişi güneş kremini kusursuz halde kullanmıyor. Terliyken yahut sudan çıkış ve hâlâ ıslakken sürüldüğünde, krem de tam tesirini göstermiyor. Uzmanlara nazaran kullanıcıların büyük çoğunluğu kremin yalnızca yarısını ciltlerine uygulayabiliyor. Bu da şişenin içindeki kremin yarısından faydalanıldığı manasına geliyor.

İngiliz Dermatolojistler Birliği, 30 faktör bir güneş kreminin “koruyucu giysiler ve gölgede gereğince muhafaza sağladığını” söylüyor. Kullanılan güneş kreminin SPF derecesi ne olursa olsun iki saat bir tekrar uygulanması gerektiğini de söylüyorlar.

Avrupa Birliği de 50 faktör üzeri güneş kremlerinin “50+” olarak pazarlanması gerektiğini; birtakım ülkelerde satıldığı biçimiyle 80 ya da 100 faktör olarak tanıtılmaması gerektiği ikazında bulunuyor. Çünkü bu sayılar aldatıcı olabilir. Zira 50 SPF yüzde 98 müdafaa sğalarken 100 SPF de yüzde 100’den biraz daha az bir müdafaa sağlıyor.

Hiçbir eser güneş ışınlarından yüzde 100 muhafaza sağlamıyor.

‘Günde bir kez’ kullanılan güneş kremleri ne kadar esirgeyici?

Piyasada çok sayıda “günde bir defa sürmenin kâfi olacağı” belirtilen güneş kremi de var. Bu eserler, hakikat halde kullanılırsa bu eserlerin sekiz saat tesirli olduğu tabir edilerek pazarlanıyor.

Ancak kimi dermatologlar bu formda pazarlanan eserlerin de iki saatte bir yine sürülmesi gerektiğini söylüyor; rastgele bir terlemede yahut bir yere sürtülmesi halinde kimi bölgelerdeki kremin silinebileceği ve tesirini kaybedeği ikazında bulunuyor.

2016’ya yapılan bir araştırma sonunda yapılan raporda da bu eserlerin altı saatten sonra müdafaa oranının yüzde 74’e düştüğünü ortaya koymuştu.